فصل 16 وظيفهء فقرا و بينوايان اگر كسى فقير باشد و چيزى به او داده شود اگر آن چيز حرام يا شبه حرام باشد واجب است كه آن را رد كند و از آن اجتناب نمايد ، و اگر حلال باشد ، قبول آن اگر بىمنّت باشد براى تأسّى به پيغمبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله و سلم مستحب است ، و اگر در آن منّت باشد ترك آن بهتر است . يكى از اين طايفه وقتى دوستى به وى چيزى عطا مىكرد به او مىگفت من آن را نزد خودت مىگذارم ، بنگر اگر من بعد از قبول آن در دل تو نسبت به قبل از قبول افضل باشم مرا آگاه كن تا آن را بپذيرم ، و گر نه ، نه . و نشانهء اين آن است كه ردّ آن بر عطا كننده شاق و رنجآور باشد ، و با قبول آن شاد شود ، و قبول هديه را منّتى بر خويشتن [ از سوى يك مؤمن ] بداند . و اگر به عنوان صدقه يا زكات يا از اين قبيل باشد كه صرفا براى ثواب و انجام امر الهى پرداخت مىشود بايد بنگرد كه آيا مستحقّ آن است يا نه . اگر استحقاق آن را دارد بپذيرد ، وگر نه رد كند . و اگر عطا كننده چيزى را براى صفتى كه در او سراغ دارد مانند علم يا ورع يا سيادت به او مىدهد ، به طورى كه اگر اين صفت در او نباشد طبع وى خواهد رميد و از اعطاء آن خوددارى خواهد كرد ، اگر آن شخص اين صفت و امتياز را در خود نمىبيند و در واقع فاقد آن است گرفتن آن بر وى حرام است . و اگر نه هديه باشد و نه صدقه بلكه براى شهرت و ريا و خودنمائى به او داده مىشود بايد آن را رد كند و نپذيرد ، وگر نه وى ( دهنده ) را در غرض فاسدش يارى و كمك كرده ، و كمك به گناه ، گناه است .